iş hukukunda çocuk işçi

Türkiye’nin iş hukukunda genç ve çocuk işçi çalıştırılması konusuna bir takım sınırlandırmalar getirilmiştir. Bu konuda her ne kadar çalışma yapılırsa yapılsın yine de on sekiz yaşından küçük çocuklar acımasız koşullarda çalıştırılmaktadır. Devlet de bunun önüne geçebilme amacıyla bir takım yasal düzenlemeler ortaya koymuştur.

Anayasa’nın 50. Maddesinde yer alan hüküm bu konuda oldukça önemlidir. Bu maddede, “Kimse cinsiyetine, yaşına ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz” denmektedir. Bu maddeyle beraber çocuklar, ruhi yetersizliği olanlar ve kadınlar çalışma hayatında özel olarak korunmaktadır. Bunun yanı sıra Türk İş Kanunu’nun 71. Maddesinde “Çocuk çalıştırma ve çalıştırma yaşı” adı altında bir düzenleme vardır. Bu düzenlemeye göre, maden, tünel inşaatı, su altı sanayii gibi tehlikeli işlerde 18 yaşın altındaki bireyler çalıştırılamaz. Çocuk işçiler iş sağlığı ve güvenliği husunda da tehlike oluşturabilmektedirler.

çocuk işçi tanımı

genç ve çocuk işçi yönetmeliği’ne göre, genç işçilerin tanımı “On beş yaşını doldurmuş fakat 18 yaşından küçük” kişidir. Çocuk işçi tanımı ise, “On dört yaşını bitirmiş ama on beş yaşını doldurmamış, ilk okulu tamamlamamış” kişidir. Bu tanımlara ayrı ayrı düzenlemeler yapılmıştır. Örneğin genç işçilerin ve çocuk işçilerin çalıştırılacağı sektörler birbirinden farklı olabilir.

Peki çocuk işçiler hangi sektörlerde istihdam edilebilmektedir?

  • Düşme, kaza, yaralanma gibi tehlikeleri olan işlerden hariç sebze, meyve ve çiçek toplama işleri
  • Kümes hayvanlarına bakma
  • İpek böcekçiliği işleri
  • Esnafların yanındaki satış işleri
  • Büro hizmetlerine yardım edilebilecek olan işler
  • Gazete, dergi, broşür gibi yazılı olan matbuatın satışı, dağıtımı işleri. Bu işin kapsamına yük taşımak ve yük istiflemek girmemektedir.
  • Manav, büfe, fırın, pastane, alkolsüz mekanlarda komilik ve satış elemanlığı
  • Satılacak olan ürünleri paketleme ve etiketleme
  • Kütüphane, fuar ve sergi gibi yerlerde yardımcılık
  • Çiçek satışı ve çiçek düzenlemesi işleri
  • Spor tesislerindeki yardımcı işler

çocuk işçi çalıştırma yasakları

  • Çalıştırma yaşı bazı hükümlerle düzenlenmiştir.
  • Yer altındaki maden işlerinde çocuk içi çalıştırmak yasaktır.
  • Gece çocuk işçilerin çalıştırılması yasaktır.
  • Ağır ve tehlikeli işlerde çocuk işçi çalıştırmak yasaktır.
  • Çocuk işçilerin çalıştırılma süreleri de düzenlenmiştir. İnsani şartlarda olmayan saatler yasaktır.
  • Çocuk işçilerin de haftalık izin, yıllık izin gibi dinlenme hakları vardır.