iş kazaları ve domino etkisi

iş kazası: işçinin işini yaparken, işyerinde gerçekleşen, işçiyi bedence ya da ruhça etkileyen kaza.işçinin işini yaparken, işyerinde gerçekleşen, işçiyi bedence ya da ruhça etkileyen kazalardır. iş kazaları oluşumuyla alakalı birçok teori ortaya atılmaktadır. Bu teoriler arasında en çok bilinen ve kullanılan da domino etkisi kuramıdır. Kaza oluşum teorileri, genellikle hasar, ölüm, yaralanma ve maddi sıkıntılar yaratan olayların nasıl meydana geldiğini belirtmek için kullanılmaktadır. Bununla alakalı olarak tek faktör teorisi, enerji teorisi, insan faktörleri kuramı, kaza/olay kuramı, sistem kuramı, kombinasyon kuramı, epidemiyoloji kuramı, çok etken teorisi ve domino etkisi gibi kuramlar kullanılmaktadır. Size bu yazımızda sık sık kullanılan domino etkisi kuramını anlatacağız.

Domino etkisi teorisi, Herbert W. Heinrich tarafından ortaya atılmıştır. Travelers Insurance Company isimli bir sigorta şirketinde görevli olan Heinrich, 1920’li yılların sonuna doğru yaklaşık olarak 75 bin kaza raporu üzerine çalıştıktan sonra bu teoriyi ortaya atmıştır. Bu teoride:

  • Sanayi bölgelerinde yaşanan kazaların yaklaşık olarak yüzde 88’inin güvenli olmayan hareketlerden ötürü olduğu,
  • Yaşanan iş kazalarının yüzde 10’unun güvenli olmayan koşullardan ötürü yaşandığını
  • Sanayide yaşanan kazaların yüzde 2’sinin ise engellenemez kazalar olduğunu

belgelemiştir.

Bu çalışmalarda ortaya çıkan bu veriler Heinrich’in domino teorisi olarak adlandırılan kaza teorisinin de temellerini oluşturmuştur. Teori tabi ki ilk atıldığı şekilde kalmamış, modernleşme sürecinde de değişime uğramıştır.

domino teorisi nedir?

Heinrich’in ortaya attığı teoriye göre iş kazaları nedenleri olan olaylar dizisindeki faktörler şöyledir:

  • Kalıtsal çevre ile sosyal çevre
  • Kişilerin hatası
  • İş yerinde yapılan güvensiz hareketler ve güvensiz olan koşullar
  • Kaza
  • Yaralanma

Heinrich bu çalışmalarında Sanayi Güvenliği Gerçekleri adlı bir bildiri de yayınlamıştır. Bu bildiride öne çıkan ifadeler ise şöyle listelemek mümkün olacaktır:

  • Yaralanmalar arka arkaya gelen faktörlerden ötürü yaşanmaktadır. Bu faktörlerden birisi de kazadır.
  • Bir kaza kişilerin ya da mekanik araçların yarattığı güvensizlik ve tehlikeli hareketlerden ötürü meydana gelmektedir
  • Birçok insan şu zamana kadar güvensiz hareketlerden ötürü iş kazası geçirmiştir.
  • Kişiler tarafından yapılan güvensiz harekerlet her zaman kazalara, ölümlere ya da yaralanmalara neden olmaz.
  • Kazaların şiddeti genellikle büyük oranla tesadüfidir.
  • Yönetimler iş güvenliği için tedbir ve önlemler almalıdır.
  • Müfettişler kazaların önlenmesinde kilit isimlerdir.
  • Kazaların masraflarına dolaylı masraflar da dahildir.